Η επικοινωνία είναι κάτι πολύ περισσότερο από λέξεις — είναι βλέμματα, κινήσεις, χαμόγελα, ακόμα και σιωπές. Για πολλούς ανθρώπους με αναπτυξιακές διαταραχές, όμως, η επικοινωνία και η κοινωνική επαφή δεν είναι πάντα εύκολες. Η Εντατική Αλληλεπίδραση (Intensive Interaction) είναι μια σύγχρονη, πρακτική και ταυτόχρονα ευαίσθητη προσέγγιση που βοηθά αυτά τα άτομα να αναπτύξουν τις βασικές δεξιότητες επικοινωνίας και να απολαμβάνουν περισσότερο τη συντροφιά των άλλων (Nind & Hewett, 2001).
Η μέθοδος αναπτύχθηκε αρχικά σε ένα νοσοκομείο για άτομα με σοβαρές μαθησιακές δυσκολίες, όταν οι επαγγελματίες συνειδητοποίησαν ότι πριν διδάξουν οτιδήποτε, έπρεπε πρώτα να γνωρίσουν τους ανθρώπους με τους οποίους δούλευαν. Έτσι, δημιούργησαν έναν τρόπο αλληλεπίδρασης βασισμένο σε αυτό που κάνουν φυσικά οι γονείς με τα μωρά τους — το παιχνίδι, τη μίμηση, την ανταλλαγή βλεμμάτων και εκφράσεων (Nind & Hewett, 1994).
Στην Εντατική Αλληλεπίδραση, ο θεραπευτής, εκπαιδευτικός ή φροντιστής δεν προσπαθεί να “διδάξει”, αλλά να συνδεθεί. Παρατηρεί προσεκτικά το άτομο και προσαρμόζει τη φωνή, τη στάση και το βλέμμα του ώστε να γίνει πιο προσιτός και ενδιαφέρων. Αντί να καθοδηγεί, ακολουθεί το ρυθμό και το ενδιαφέρον του άλλου — μιμείται κινήσεις, απαντά σε ήχους, σχολιάζει εκφράσεις. Έτσι, χτίζεται σταδιακά μια «συνομιλία» με βάση ό,τι έχει νόημα για το ίδιο το άτομο.
Αυτή η διαδικασία είναι συχνά παιχνιδιάρικη και γεμάτη χαρά. Η χρήση ρυθμού, επανάληψης και προσμονής μετατρέπει την αλληλεπίδραση σε παιχνίδι που βοηθά το άτομο να προβλέπει και να συμμετέχει πιο ενεργά. Παράλληλα, ο θεραπευτής παρατηρεί συνεχώς τις αντιδράσεις του ατόμου και προσαρμόζει τη συμπεριφορά του, ώστε η επικοινωνία να παραμένει θετική και απολαυστική και για τους δύο (Samuel, 2001).
Τα οφέλη είναι σημαντικά. Έρευνες δείχνουν ότι οι συμμετέχοντες στην Εντατική Αλληλεπίδραση γίνονται πιο δεκτικοί στην κοινωνική επαφή, αυξάνουν το βλέμμα, το χαμόγελο και τη φωνητική έκφραση, ενώ συχνά μειώνονται στερεοτυπικές συμπεριφορές (Nind, 1996). Πάνω απ’ όλα, αναπτύσσουν αυτοπεποίθηση και μια αίσθηση ότι μπορούν να επηρεάσουν τον κόσμο γύρω τους.
Η μέθοδος αυτή μπορεί να εφαρμοστεί παντού — στο σχολείο, στο σπίτι, σε θεραπευτικά πλαίσια ή απλά σε στιγμές καθημερινότητας. Είναι ιδιαίτερα χρήσιμη για άτομα με σοβαρές ή σύνθετες δυσκολίες, με αυτισμό ή αισθητηριακές ιδιαιτερότητες. Απευθύνεται σε όλους όσοι θέλουν να χτίσουν μια πιο ουσιαστική σχέση με το παιδί ή τον ενήλικα που υποστηρίζουν.
Η Εντατική Αλληλεπίδραση μάς υπενθυμίζει ότι η επικοινωνία ξεκινά από την πραγματική επαφή. Δεν χρειάζονται λόγια, αλλά προσοχή, σεβασμός και διάθεση για μοίρασμα. Μέσα από μικρές στιγμές χαράς, οι άνθρωποι μαθαίνουν ξανά να σχετίζονται — και αυτό, τελικά, είναι το πιο όμορφο είδος μάθησης.
(Βασισμένο σε έργα των Nind & Hewett, 1994, 2001· Nind, 1996· Samuel, 2001.)